Inleiding

Als er gesproken wordt over de gezondheid van vrouwelijke atleten, ligt de focus vaak op training, voeding en prestaties. Echter, de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol bij het welzijn, herstel en de sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten kunnen namelijk aanzienlijke invloed hebben op zowel trainingen als wedstrijden, waaronder vermoeidheid, buikpijn en duizeligheid. Ondanks deze impact blijft menstruatie vaak een taboeonderwerp in de topsport. Recente openheid van topsporters zoals Jutta Leerdam en Zheng Qinwen heeft bijgedragen aan meer bewustwording over de invloed van de menstruatiecyclus op vrouwelijke atleten.

De vrouwelijke atleet

Een symposium genaamd "de vrouwelijke atleet" in juni 2026 benadrukte het belang van voldoende energie voor de gezondheid en prestaties van vrouwelijke atleten. Lage energiebeschikbaarheid kan leiden tot het "Relative Energy Deficiency in Sport" (RED-S) syndroom, wat diverse systemen in het lichaam kan verstoren.

RED-S en Endocriene Veranderingen

RED-S kan de hormoonhuishouding, botgezondheid, immuunsysteem en reproductieve functie van vrouwelijke atleten negatief beïnvloeden. Hormonale veranderingen door lage energiebeschikbaarheid kunnen leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, waaronder menstruatiestoornissen. Deze verstoringen hebben ook impact op andere endocriene systemen, zoals verlaagde botdichtheid en verminderde spierproteïnesynthese.

De mondgezondheid, nog vaak over het hoofd gezien in de (top)sport, kan ook worden beïnvloed door RED-S. Hormonale veranderingen kunnen directe gevolgen hebben voor de mondgezondheid, zoals een afname van speekselproductie en verhoogde gevoeligheid voor tandvleesproblemen.

Invloed van Hormonale Veranderingen op Mondgezondheid

Omdat orale weefsels gevoelig zijn voor hormonale schommelingen, kunnen veranderingen in oestrogeenspiegels de mondgezondheid beïnvloeden. Verminderde speekselproductie en veranderingen in samenstelling van speeksel kunnen leiden tot een verhoogd risico op cariës en parodontale aandoeningen.

Daarnaast kunnen RED-S en de daaruit voortvloeiende endocriene veranderingen negatieve effecten hebben op de mondgezondheid, zoals voedingstekorten, immuun disfunctie, uitdroging en verminderde speekselproductie.

Klinische Implicaties

Het is essentieel voor zorgverleners om alert te zijn op tekenen van lage energiebeschikbaarheid en RED-S bij vrouwelijke atleten. Mondzorgprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen bij het signaleren van mogelijke mondgezondheidsproblemen die verband houden met hormonale disbalans. Een multidisciplinaire aanpak met betrokkenheid van diverse professionals is cruciaal voor een optimale preventie en behandeling.

Conclusie

RED-S is een complex syndroom dat ontstaat door lage energiebeschikbaarheid en endocriene verstoringen. De relatie tussen hormonale disbalans en mondgezondheid benadrukt het belang van een holistische benadering van de vrouwelijke atleet, waarbij systemische en mondgezondheid in acht worden genomen bij screening en behandeling.

Referenties:

https://www.tandarts.nl/nieuws/12412/lage-energie-bij-vrouwelijke-atleten-hormonale-regulatie-red-s-en-mondgezondheid

Gallant TL, Ong LF, Wong L, et al. Low Energy Availability and Relative Energy Deficiency in Sport: A Systematic Review and Meta-analysis. Sports Med. 2025 Feb;55(2):325-339.

https://doctoreve.com/nl/blog/relative-energy-deficiency-in-sport-wat-je-moet-weten

Melin AK, Heikura IA, Tenforde A, et al. Energy Availability in Athletics: Health, Performance, and Physique. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2019 Mar 1;29(2):152-164.

https://oralevidence.nl/menopauze

https://mominbalance.com/blog/effect-hormonen-herstel-sporten

Vond je dit artikel nuttig? Deel het.